De wijnregio Alentejo is een heuvelachtig gebied dat bijna een derde van de oppervlakte van Portugal beslaat. Het is er heet en droog, met in de zomer temperaturen tot wel 40˚C. Het is dunbevolkt en het stond als wijngebied lange tijd in de schaduw van bekende gebieden als Douro en Dão. Toch heeft Alentejo een lange wijngeschiedenis en heeft het gebied geheel eigen druivenrassen. Niet te verwonderen dat de laatste twintig jaar de interesse voor dit gebied fors is gestegen en het een enorme ontwikkeling heeft doorgemaakt. Dat is niet in het minst te danken aan vooruitstrevende en avontuurlijke wijnmakers, vaak met een gevestigde reputatie, die het potentieel van Alentejo inzagen en veel verlaten wijngaarden nieuw leven hebben ingeblazen. Ook nieuwe wijngaarden worden veelal beplant met Portugese en lokale druivenrassen. Er worden echte terroir-wijnen gemaakt, maar door grote investeringen in wijngaarden en technieken smaken ze tegelijkertijd verrassend modern. Door het warme klimaat is twee derde van de wijnen rood. Ze worden veelal gemaakt van Aragonez, Trincadeira, Alicante Bouschet, Alfrocheiro en Castelão. De witte wijnen komen uit de relatief koelere delen van Alentejo en zijn opvallend fris en mineralig. De druiven die hiervoor gebruikt worden, zijn onder meer Antão Vaz, Arinto, Síria, Fernão Pires en Roupeiro.

Situering

Dit uitgestrekte gebied wordt in het noorden begrensd door de Taag, die zo’n 25 km boven de Serra de São Mamede uit Spanje het land binnenstroomt om uit te monden in de oceaan net onder Lissabon. Het hele gebied daaronder, over een afstand van 250 km, is Alentejo.
Hoewel dit globaal genomen duidelijk de warmste regio van Portugal is, variëren de gemiddelde temperaturen toch aanzienlijk van noord naar zuid. Het gebied rond de zuidelijk gelegen stad Beja haalt in juli en augustus bijna een gemiddelde temperatuur van 25°C. In september is dat nog steeds 22,5°C en de maxima in juli en augustus durven zelfs oplopen tot boven 45°C. In Portalegre, in het noorden, gaan die maxima zelden boven 40°C en liggen de gemiddelden voor de zomermaanden een volle graad lager. Dat maakt voor de productie van wijn een groot verschil.

De wijnbouw in Alentejo kent een lange geschiedenis, maar is duidelijk aan een opmars bezig. Het grootste deel van de productie wordt in Portugal zelf verbruikt. 80% van de productie is rode wijn, wat logisch is gezien het warme klimaat.

Geschiedenis

Wanneer de wijnbouw precies startte in de regio is niet geweten, maar vaststaat dat er al vóór de komst van de Feniciërs gedomesticeerde wingerds waren. De Grieken hebben nadien met hun kleine amforen heel wat sporen achtergelaten die duidden op een groeiende wijnbouwactiviteit. Maar het waren de Romeinen die de belangrijkste stempel drukten door de introductie van grote terracotta-amforen waarin het druivensap vergist werd. Door de komst van de Moren werd de wijnbouw haast volledig tenietgedaan, maar de traditie van wijn maken in amforen overleefde, terwijl dit gebruik in andere Portugese regio’s dan weer verloren ging.

De wijnproductie kende vervolgens doorheen de eeuwen periodes van succes en crisis. Na de wereldoorlogen van de 20ste eeuw werden wijngaarden veelal vervangen door andere gewassen om dan vanaf de jaren ’80 terug aan belang te winnen. In 1988 werd de eerste DOC (gecontroleerde herkomstbenaming) goedgekeurd en, zoals overal in Zuid-Europa, werden met middelen van de EU heel wat nieuwe projecten gestart. Vandaag zijn er zo’n 260 producenten en een 100-tal handelaars die druiven/wijn opkopen, goed voor 20.000 ha, waarvan iets meer dan de helft DOC-gebied.

Rode DOC-wijn moet in zijn geheel of voor minstens 75% uit een blend bestaan van volgende druivenrassen: Alfrocheiro, Alicante Bouschet, Aragonez, Cabernet Sauvignon, Castelão, Shiraz, Touriga Nacional en Trincadeira. Daarnaast zijn nog een 25-tal andere inheemse en uitheemse rassen toegestaan voor een maximum van 25% van een blend.

Witte DOC-wijn moet in zijn geheel of voor minstens 75% uit een blend bestaan van Antão Vaz, Arinto, Fernão Pires, Rabo de Ovelha, Roupeiro (ook Síria genaamd) en nog enkele weinig aangeplante rassen. Daarnaast zijn nog een 30-tal andere rassen in kleinere percentages toegestaan.